Sentenza do Prestige: Mangouras e a armadora condenados e o Estado inocente

O Supremo falla por fin o xuízo sobre o derrame do petroleiro. A sentenza dita dous anos de cadea para o capitán, absolución para o director xeral da Marina Mercante (e polo tanto para o Estado) e declárase corresponsábeis á aseguradora e á propietaria.

Por Galicia Confidencial | Madrid | 26/01/2016 | Actualizada ás 14:15

Comparte esta noticia

O Tribunal Supremo condena a dous anos de prisión ao capitán do buque Prestige como autor responsable dun delito imprudente contra o medio ambiente na modalidade agravada de danos catastróficos.

Manifestación de Nunca Máis contra a sentencia do Prestige en Vigo
Manifestación de Nunca Máis contra a sentencia do Prestige en Vigo | Fonte: Miguel Núñez

A pena é pola "grave afectación do medio mariño e demais prexuízos provocados a consecuencia da vertedura de fuel proveniente do citado petroleiro, unha vez que o día 13 de novembro de 2002, cando a súa navegación alcanzara as 27,5 millas ao oeste de Fisterra, e atopábase dentro do corredor marítimo denominado Dispositivo de Separación de Tráfico, sufriu unha rotura no seu costado de estribor". Abertura pola que estivo a derramar fuel ata a súa fractura total e afundimento, producidos seis días despois, o dezanove de novembro, cando se atopaba a 138 millas da costa. Derrame oficialmente estimado nunhas  63.000 toneladas de fuel.

En concepto de responsabilidade civil, o capitán, Apostolos Ioannis Mangouras deberá indemnizar nos termos que se fixen en execución de sentenza, na contía e con arranxo aos criterios establecidos nos fundamentos septuaxésimo primeiro a septuaxésimo  terceiro da sentenza. Declárase a responsabilidade civil directa, co mesmo alcance, da aseguradora  Cia The London Steamship Owners Mutual Insurance Association (The London P&I CLUB),  pero cómpre que tiña un límite de cobertura na póliza  de 1  billón de dólares USA, e a subsidiaria de Mare Shipping Inc., propietaria do barco. Declárase igualmente a responsabilidade civil do FIDAC (Fondo Internacional para a indemnización de danos causados por hidrocarburos) cos límites establecidos no Convenio que o regula. Non hai responsabilidade civil para o Estado español

O tribunal explica que en materia de responsabilidade civil a concreción do importe diferiuse á fase de execución de sentenza, aínda que se sinalou  que a mesma debe abarcar  a restitución, a reparación do dano, tanto o emerxente como o lucro cesante, incluído o dano ambiental nos seus distintos aspectos, e a indemnización de prexuízos materiais e morais, co límite das peticións formuladas polas partes nas súas conclusións definitivas.

A Xustiza informa que aplicouse o réxime de responsabilidade civil previsto no Convenio Internacional sobre Responsabilidade Civil nada de danos debidos a contaminación por hidrocarburos, que establece un sistema  limitado de responsabilidade que neste caso non rexe porque tanto o acusado como a compañía propietaria do buque, a Cia Mare Shipping Inc,  actuaron "temerariamente  e a propósito de que probablemente se causarían tales danos?" A responsabilidade do  FIDAC fixouse ata o límite que para o mesmo fixa o convenio que o regula (Convenio Internacional sobre a Constitución dun Fondo Internacional de Indemnización de danos debidos a contaminación por hidrocarburos de 1992).

Unha das visitas que Rajoy fixo a unha praia afectada polo verquido do Prestige
Unha das visitas que Rajoy fixo a unha praia afectada polo verquido do Prestige | Fonte: aquiconfidencial

O Tribunal Supremo revoga a sentenza absolutoria de Mangouras polo delito de medio ambiente ditada pola Audiencia Provincial da Coruña, actuando dentro da única marxe de revisión que lle permite o recurso de casación cando se interpón contra  pronunciamientos absolutorios.  En tales casos a súa propia xurisprudencia, a do Tribunal Constitucional e a do TEDH só permiten a corrección de conclusións  xurídicas, pero non valorar de novo a proba,  polo que o  pronunciamiento faise a partir dos feitos que a Audiencia Provincial da Coruña declarou probados, entre eles, que a tripulación da nave, incluído o seu capitán, descoñecían as deficiencias estruturais que determinaron a avaría que provocou o estalido do barco.

Con todo apreciouse grave imprudencia por parte do capitán A.I. Mangouras por acometer a que resultou  ser a última travesía do Prestige na maneira  en que o fixo  e pola forma de afrontar a crise que se presentou unha vez que ás  14.10 horas UTC do día 13 de novembro, produciuse a explosión que deu lugar a unha abertura de moi importantes dimensións no costado de estribor do buque pola que comezou a verterse ao mar o fueloil que transportaba.

A sentenza relata que asumiu unha travesía nun momento en que o previsible, cando non seguro, en atención á zona pola que había de navegar e a época do ano na que o facía, é que houbese de enfrontarse a condicións meteorolóxicas adversas.      

Engde que fíxoo cun barco que, aínda prescindindo do seu estado estrutural, estaba envellecido e con deficiencias operativas que coñecía perfectamente: había de navegar en manual porque o piloto automático non funcionaba; coas caldeiras sen serpentines que permitisen quentar a carga coa intensidade necesaria para facilitar o eventual transvasamento da mesma; cun remolque que en situacións adversas era difícil de accionar pois requiría de polo menos catro homes para movelo e vapor de auga, o que o inutilizaba no caso de colapso da maquinaria. A iso súmase  que iniciada a marcha desde o Porto de San Petersburgo,  completou o cargamento no porto estoniano de Ventspils, onde permitiu que fose sobrecargado cun exceso de máis de 2000 toneladas de fueloil, que provocou o consecuente sobrecalado.

Os xuices entenden que isto non só implicou un flagrante incumprimento da normativa sobre as liñas de carga, senón un evidente incremento do risco en relación a unha navegación da que como capitán era responsable e que, en atención ao material altamente contaminante que transportaba, esixía máis rigorosas medidas de seguridade.

Para os maxistrados o capitań nunha situación na que non podía garantir a seguridade do barco ante un forte contratempo, como foi ese fallo estrutural que determinou o colapso da maquinaria e a fractura do casco. Avaría que, fose cal fose a súa causa, non se pode considerar improbable, sobre todo nun barco desa antigüidade. Non contradi este extremo que a sociedade de clasificación ABS certificase a idoneidade do Prestige para a navegación. Non era esta unha cuestión incontrovertida, pois dúas sociedades enerxéticas, a española Repsol e a británica BP desaconsellaran o seu uso.

A sentanza relata que nesa situación, cando o fallo estrutural rebentou o casco, o acusado para salvar a forte escora que abocaba ao afundimento adrizó o buque, permitindo a entrada de auga de mar nos tanques, o que sobrecargó en exceso o barco, minou a súa capacidade de resistencia  e dificultou ao máximo o seu rescate. É certo que esta última manobra acometeuna cando a vertedura xa se iniciou, pero foi decisiva para impedir que o mesmo fose controlado ata que finalmente o buque fracturouse.

Por último a sentanza sinala seu comportamento elusivo á hora de desatender as ordes da Autoridade Marítima Española, tamén contribuíu a incrementar o risco da vertedura. O barco sen goberno derivaba cara á costa e calquera demora no seu control incrementaba as posibilidades de contaminación.

Os xuicens afirman que o acusado Apostolos Ioannis Mangouras asumiu non só unha navegación arriscada, como a cualificou a Sala sentenciadora. Senón que creou un grave risco, sobre todo en relación co carácter altamente contaminante da sustancia que transportaba. Un risco que excedeu o permitido e colocouse como capitán do Prestige nunha situación que lle impediu controlalo en momentos críticos. Desta maneira o barco continuou arroxando fueloil ao mar ata que transcorridos uns días partiuse. Incumpriu en consecuencia o deber obxectivo de coidado que lle incumbía ao xerar riscos non permitidos e non neutralizar os provocados por outros. E tamén o subxectivo, pois como capitán do buque estaba obrigado a advertir a presenza do perigo grave que asumiu.

O Supremo absólvelle do delito de desobediencia polo que viña condenado a 9 meses de prisión pola Audiencia porque o episodio sobre o que se apoiou esa condena tomouse en conta para conformar o comportamento que no seu conxunto considerouse delito imprudente contra o medio ambiente.

Confírmase ademais a absolución do xefe de máquinas do Prestige e de José Luis López Sors, Director Xeral da Mariña Mercante na data dos feitos, tamén neste caso para partir do relato de feitos da sentenza recorrida, dado o alcance limitado  da revisión cando se trata de sentenzas absolutorias. O feito que López Sors sexa absolto exime en gran parte ao Estado, vencendo así a Administración a vertente política do preito.

López-Sors no xuízo do Prestige
López-Sors no xuízo do Prestige | Fonte: J.L.L.
Afundimento do Prestige
Afundimento do Prestige | Fonte: Xurxo Lobato
Ave afectada polo petróleo do Prestige
Ave afectada polo petróleo do Prestige
Comparte esta noticia
¿Gústache esta noticia?
Colabora para que sexan moitas máis activando GCplus
Que é GC plus? Achegas    icona Paypal icona VISA
Comenta