A actitude coherente e firme do BNG sobre o papel das Deputacións provocou reaccións que, por fin, abren un importante debate sobre a arquitectura administrativa deste país.

Neste último mes o BNG, unha vez máis, impulsou medidas alternativas diferenciadas para poñer couto a todo o que produciu esta crise económica. Trala decisión do Goberno Central de limitar, por Decreto, a capacidade de endebedamento dos concellos e, polo tanto, de deixalos en xaque, suscitouse o debate arredor da redución da administración para eliminar gastos. Nese contexto xorde a polémica sobre o papel das Deputacións. A iniciativa do BNG, de novo, pon riba da mesa a necesidade de suprimir tan obsoletas institucións e ir cara outra estrutura administrativa moderna e máis eficaz.

O noso discurso foi respondido con berros de incoherentes por PP e PSOE xa que estamos a gobernar en dúas e pedimos a súa disolución.

Xustamente aí é onde está a coherencia absoluta. Non por gobernalas (e ben, creo) imos abdicar da nosa posición sobre o asunto. Mágoa que a coherencia non sexa un valor en alza nos tempos que corren.

Os outros: uns a velas vir, uns a mangonealas

O debate subiu de amperios cando cargos socialistas (suponse que de alcurnia interna), tamén puxeron en dúbida a necesidade das Deputacións. Os socialistas que as presiden, pola contra, dixeron que nin tocalas. Isto si é incoherencia. Unicamente demostra que o PSOE avala nas súas posturas políticas segundo o vento, fundamentalmente por que xa hai tempo que as súas teses políticas deixan demasiados interrogantes abertos por aquilo de “haber que pasa”, e esa indefinición non é razoable en ningunha forza política.

O Partido Popular si segue ao seu. Co ánimo incombustible de seguir mangoneando as que gobernan e conseguir as que non. Iso si, isto non é por proxecto de país, beneficio de cidadáns ou outras benevolencias políticas. Non. É por que para o PP as Deputacións son feudos onde construír as súas “baronías” internas, e nelas facerse fortes utilizándoas sectaria e partidariamente, sobre todo en beneficio do presidente que toque. Véxanse os casos de Ourense e Pontevedra ou a ansiedade do presidente do PP lucense que ve que se non consegue afortalarse na Deputación de Lugo non conseguirá facerse forte dentro do seu partido, e iso no PP págase caro.

Outro edificio para administración local

Debemos camiñar cara unha maior racionalidade e eficacia, de tal maneira que as competencias, a titularidade de bens e a prestación de servizos que na actualidade exercen as Deputacións sexan transferidas, segundo os casos, á Xunta de Galiza ou aos Concellos e entidades supramunicipais (Comarcas, Mancomunidades, Áreas Metropolitanas). Ese debe ser un obxectivo fundamental do Pacto Local e non consolidar realidades anquilosadas e inútiles para os cidadáns e as entidades locais como son hoxe en día as Deputacións Provinciais.

As Deputacións veñen cumprindo un papel de simples intermediarios, xerando custos e complexidades que prexudican aos cidadáns e ás entidades locais.

Non deberían participar no Fondo de Cooperación Local, detraendo así os recursos destinados pola Xunta aos concellos, e tampouco asumir a prestación de máis servizos. Isto sería un despropósito e un anacronismo indefendíbel a estas alturas.

As Deputacións na actual configuración do Estado e na realidade política e territorial galega son institucións innecesarias que só terían certa xustificación como órganos de asistencia e asesoramento aos Concellos. Por iso, insisto en que as melloras no modelo de financiamento e as medidas de descentralización en materia administrativa e de servizos deben formularse, con racionalidade, entre a Xunta e os Concellos e comarcas e sen as Deputacións como intermediarias, coa interlocución da entidade representativa do municipalismo galego, a FEGAMP, e como lugar de análise, debate e aprobación o Parlamento galego, respondendo así á realidade do País e garantindo os principios de eficacia, eficiencia e calidade na prestación de servizos públicos aos que aquí habitamos.

Mentres tanto

Mentres este debate non desemboque onde debe: na definitiva supresión destes entes e a asunción doutro esquema administrativo situado no século XXI; transitoriamente deben executarse reformas que hai moito tempo se pensaron e nunca ninguén ousou acometer. A posta en vigor da Lei de Coordinación das Deputacións, parada no Parlamento Galego dende hai décadas e o Plano Único de Obras e Servizos tamén no mesmo estado. Só con estes dous instrumentos, estariamos evitando duplicar esforzos, gastos e competencias e dariamos un magnífico exemplo de coherencia, sobre todo os que se chaman a si mesmos todos os días “austeros”.

No BNG ímolo seguir intentando, con coherencia.

Antón Bao