Búnker catedral

Corrían os anos corenta, plena euforia da España nacional-católica. O afán por demostrar a íntima simbiose de relixión e política na súa historia, a tradicional alianza de altar e poder, non tiña descanso.

Por Francisco Rodríguez | Ferrol | 29/08/2011

  • menéame
  • Chuzar
  • Do Melhor
  • Cabozo
  • del.icio.us

A verdadeira tradición era aquela que se ancoraba en feitos milagrosos, aínda alento para vivificar o presente. As orixes míticas de España, a súa fundamentación bíblica, tiñan na tradición xacobea unha fonte de inspiración e tamén de interrogantes. Estes foron anatematizados, simplemente desbotados como lixo. Santiago figurara, e os ecos resoaban, como patrón de España. Os interrogantes maliciosos e heréticos chegaran a pór en dúbida a súa predicación aquí e consecuentemente o seu enterro. Aínda algúns maliciosos de hoxe apostamos por acreditar que a tumba do apóstolo non é máis que a mudanza do heterodoxo culto priscilianista nun mito católico, creado no seu preciso momento polas necesidades políticas, internas e externas, da oligarquía nobiliaria e relixiosa galega, polos reis galegos, que non asturianos, do reino de Galiza, que non de Asturias. Naturalmente houbo apropiación indebida. Xa se sabe que a integración do mito na súa dimensión española sufriu adaptacións que o foron desgaleguizando progresivamente e baleirando do seu significado inicial. Era imposíbel asumilo na súa causalidade galaica, ao servizo do máis poderoso reino cristiá da Península. Velaí por que non puido competir cun símbolo mariano máis moderno da épica imperial española, a Virxe do Pilar. Resultado ficou no patrón, o «día grande de Galicia»: así denominan os medios españois o 25 de xullo. En perspectiva universalista, a orientación imperante privilexia as peregrinacións xacobeas, os moitos camiños que conducen a este «santuario» do orbe católico, na católica España. Galiza missing. En fin, unha de tantas contribucións galaicas para maior gloria de España, debidamente apropiadas e limpas de toda pegada orixinal…

Con manifesta vocación católica e triunfal desprezo pola heterodoxia, o cabido da catredal compostelá, de acordo coa Dirección General de Bellas Artes e o seu Servizo de Patrimonio Artístico Nacional, decidiron en 1946 iniciar traballos de exploración arqueolóxica coa esperanza de atopar os restos do Apóstolo. As obras de escavación baixo a basílica, dirixidas por Manuel Chamoso Lamas, non deron o resultado que a inspiración político-relixiosa perseguía. Porén, superou as expectativas, segundo as palabras deste galego, fillo de emigrantes, escritas quince anos máis tarde en 1961 («Santiago de Compostela», Ariel, Barcelona), de considerarmos o pasado histórico que revelou. Descubriuse toda a cimentación e grande parte dos muros da igrexa construída por Afonso III, a soleira da primitiva fundada polo bispo Teodomiro e Afonso II, a laude sepulcral de aquel, unha densa necrópole da época sueva – así di Chamoso- e outra romana. Tamén apareceu parte dunha das torres defensivas construídas no século IX polo bispo Sisnando e aumentada a mediados do XI polo bispo Cresconio, alén da por el erguida, co seu foso, para defensa de Compostela. En síntese esta é a información que nos dá o folleto , «Una necrópolis bajo la catedral compostelana», cun novo formato, pero cos mesmos textos de Manuel Chamoso Lamas, que o publicado polo cabido en 1961, isto é, hai cincuenta anos… Casualmente, o día da nosa visita non había exemplares en galego…

Ah! -escoito exclamar e preguntar con sorpresa- Logo pode visitarse o sochán da catredal para ver o resultado destas escavacións? Pode, meu señor, miña señora: visita guiada en grupos reducidos (entre seis e doce persoas), tarifa xeral 10 euros, reducida, 8, con opción a seren informados en galego, se o advirten ao faceren a necesaria reserva previa, pois, se non, será de oficio en castelán, para non nos relaxarmos na nosa condición de obxectores de conciencia. Non nos poñamos críticos. A verdade é que o progreso mental do cabido catedralicio está fora de dúbidas. Asume abrir lugares cerrados até o de agora, comprendendo que os ingresos monetarios redundan en alegría do corpo e do espírito, moito máis se proveñen de permitiren aos demais o acceso á fermosura, o misterio e a historia. Se Roma prohibe cobrar por entrar nas igrexas de peregrinación, nada hai que impida facelo por acceder ao museo, aos tellados ou aos sotos da catredal, que non son lugar de culto, decidiron, aliviados, coengos e arcebispo. Contemplaron, xunto ao castelán e ao inglés, o uso do galego polos guías, con previa advertencia en tempo debido, como proba de tolerancia, comprensión e piadosa aceptación dos botados a perder. Carafio!!, nin a Xunta chega a tan respectuosa consecuencia co seu trilingüismo educativo nin no servizo ao público. E aínda enriba, no noso caso, tivemos un guía espléndido, diplomático, agudo, de lingua fluída e discurso non convencional, consciente de que a montaxe do Apóstolo estaba cimentada sobre unha realidade demográfica e un poder político e económico preexistentes… Eran os seus restos, as súas pegadas , o que estaba a mostrarnos, andándomos por aquel búnker, ignoto para a inmensa maioría, de acceso imposíbel durante máis de medio século… A verdade é que me sentín desacougado, algo inseguro e medorento. Temín, por mor de certa claustrofobia, que a maxestosa catredal románica, a máis grande da Europa, nos esmagase, desconfiando da solidez do búnker construído, conforme se ía escavando, para sostela en pé. De seguro foi a tradución psíquica, dunha polivalente e contraditoria metáfora, na que estaban mesturadas ocultación da historia, represión e censura, manipulacións, desconsideración e insensibilidade. Non eran os poderes superspostos alí os que me intimidaron. Foi o peso do descoñecemento e da ignorancia, da impotencia fronte á anulación de tanta vida e tanta historia de nós. Cantas evidencias, sen impacto algún, na historia académica e escolar!!! Como é posíbel que todo isto non provoque estudos, análises e espallamento de información por parte dos nosos historiadores da Universidade Galega? Como aceptar con resignación tamaña indiferenza e desinterese na arqueoloxía, a historia e a historia da arte españolas, até o estremo de seguiren repetindo tópicos, falsidades ou teorías que coliden coas evidencias empíricas? Até cando tanta impunidade para negar, agachar ou manipular a nosa historia pro domo sua?

Non son especialista. Mais tiven a sensación de que na escavación puido máis a intención relixiosa que a verdadeiramente histórica. Pareceume unha actuación algo basta, pouco delicada. Tanto cemento armado (actuaban nos cimentos da catredal), tanto atrevemento sen primorosa intervención e coidado dos restos achados, sen a valorización necesaria máis tarde…Todo isto fixo que predominase a sensación de búnker, un búnker que encerra parte do noso pasado, ao tempo que unha mole catedralicia enriba o evidencia. Un agachado, descoñecido e ignorado; a outra malinterpretada, manipulada. Ambos os dous interdependentes e sen solución de continuidade na verdade histórica. A cisión fixérona as mesmas mans manipuladoras. Non falarei dos espolios realizados durante estes cincuenta anos de abandono e descoñecemento público da historia que o búnker encerra. Hai quen podería contalo con coñecemento de causa por propia experiencia…

Descoñecía a nosa Rosalía, afervoada visitante da catredal, fóra do culto convencional, estes restos arqueolóxicos. Pero non ignoraba que, antes do culto ao apóstolo Santiago, houbera alí vida potente, poderes, historia…A aparición nese lugar do sepulcro do apóstolo- inventio- non foi casual. Había poder para iso; había tradición e uns obxectivos. Non eramos precisamente unha periferia marxinal da Hispania, termo xeográfico. Gustaba Rosalía de usar o popular termo catredal para se referir á nosa, a de Compostela («Na catredal», primeiro poema da parte II, «Do íntimo!», de Follas novas). Na súa preferencia latía, seguramente, tamén o misterio, a heterodoxia e a historia que agachaba e a inquietude por coñecela. A mantenta este artigo leva por título dous termos raramente asociados, de resultado semántico chocante ou contraditorio, unha asociación tan sonora como ambigua, tan moderna como antiga: Búnker catredal… Non sentes ningunha estrañeza e desacougo?

Francisco Rodríguez




Comenta

Se tes problemas ou suxestións escribe a webmaster@galiciaconfidencial.com indicando: sistema operativo, navegador (e versións). Agradecemos a túa colaboración.

¿Que caracteres alfanuméricos hai na imaxe? descarta espazos e signos

Exemplo: para C*8 Km@ introducir c8km.

captcha

¡Non entendo o texto!: cambiar imaxe






¿Que caracteres alfanuméricos hai na imaxe? descarta espazos e signos

Exemplo: para C*8 Km@ introducir c8km.

captcha

¡Non entendo o texto!: cambiar imaxe


Comentarios

43 comentarios
  • Páxinas
  • 1
  • 2
  • 15

    O Principe dos Mouros

    Este non era aquel que nos quería neocolonizar impoñéndonos as televisións portuguesas "na Galiza"? Estes deste partido político que rexeitan o imperialismo-defínense antiimperialistas-agás no que á Lusofonía, o Imperio Portugués, se refire? Oh, nunca pensei que tivesen dobre raseiro e patrias fóra de Galicia! Moi ben, polo artigo, agora só che queda entender que Galicia é unha palabra galega, e que Gallizia, co ele palatalizado, é o correlato castelán, e que non precisamos estranxeirismos e barbarismos innecesarios coma "Galiza" que deturpen a nosa lingua milenaria.


    14

    Recluta profesional.

    Bueno o tema do Apóstolo deu un cambio radical ó atoparse o sepulcro de Teodomiro na propia catedral. Penso que equiparar unha das xoias arquitectónicas do mundo cun bunker non é posible. ¿Desacougo? afortunadamente as mentes vanse abrindo e os bunkers, os de verdade, aquí xa non existen. Ao menos non sei de ningún.


    13

    Reboiras

    Hai que ver cantas voltas dades no BNG por non citar o nome do asunto: españolismo. Claro que este termo debe estar no indice dos prohibidos desque empezou a carreira pola normalización social do Bloque, e da que este señor é o primeiro responsable, por moi historicista que se poña neste artigo.


    12

    Anxo

    Se queres regalegizar Galiza/Galicia deberiades empezar pola casa (Bng).Pra empezar actualizalo. Facelo unha ferramenta util pra Galiza, non unha ferramenta util pra endogamia que o controla,(como ti). Democracia real no Bng, listas abertas, o mellor preparado pra o posto que valga, e menos colegeo e caciquismo. Estou dacordo co Bng dalle mil voltas ao PSOE ou PP pero IT'S NOT GOOD ENOUGH! O votante do Bng e mais esixente ca media e pra mais colmo unha cagada do Bng e multiplicada por mil nos Xornais, enton señor Pacorro tome medidas, e moitas grazas polo seu labor a prol de Galicia/Galiza. Pra rematar Como podedes mandar a Iria Aboi ao Senado? estades de coña?

    2 respostas
    1

    Por marintenunareal: Será pola influencia do seu Papá

    2

    Por Manuel P.: No BNG hai familias que levan décadas vivindo do partido e fora fai moito frío e até din que hai empresas privadas nas que un ten que traballar e amosar día a día a sú valía. Por ese motivo o BNG hoxendía acada un resultados tan pobres, porque está totalmente conquistado pola mediocridade. Pena pois de ter tanta xente tan desaproveitada....


    11

    Nemésio

    Pobreza de discurso do que manexa os fíos no nacionalismo galego desde hai 36 anos, logo iguala aquel outro Paco de Ferrol, con menos disciplina física pero semellante axoenllamento dos fieis, e o que non obedece -os desequilibrados mentais, e así quitamos do medio aos críticos desde os anos setenta- non mama... Non, non es un especialista, o de procurar restos de Santiago delátate! E segues co vello discurso, mira que non hai de que falar hoxe, coa que está caendo, que precisas recurrir ao tópico do nacional-catolicismo. É que se falas da actualidade quedas coas calzas baixadas, e ti es dos que abrazas antes o nacionalismo español, co que compartes falsidades e mitos para inxenuos, que apostas polos indignados, o verdadeiro perigo dos partidos que medran á sombra do poder. Iso é o que de verdade te desacouga, pero mellor seguir co conto de vello. Hai que alimentar aos inocentes...

    4 respostas
    1

    Por Canta razón levas: O pobre discurso é recorrer aos tópicos e mentiras de sempre para seguir coa calumnia, "o que manexa os fíos no nacionalismo galego desde hai 36 anos". Claro, todos manexados menos ti.

    2

    Por Nemésio: Desde 1976 a 2011 van 35 anos, e faltan uns meses para novembro, día 7 para ser máis exactos, disimula o erro. Daquela Paco Rodriguez liquidou a Pepiño de Teis (González Martínez), e comezou a caza de bruxas e a obediencia ao coronel. Tópicos e mentiras? Non, verdades das que estoupan na cara dos miserables. E tes razón: non todos os nacionalistas obedecemos á Paco, pero si a ampla maioría do nacionalismo organizado: BNG, CIG, A Mesa, Adega, Federación de AA. CC... E cando alguén quere ir por libre, tratan de novo de liquidalo e nace o sometido (exemplo foi o Sindicato Labrego Galego e Fruga). En ocasións non chega con suxerilo, hai que poñervos colorados!

    3

    Por O Partido: Canto dano fan os documentos, e maior a rede que permite a difusión... Hai que establecer de novo a censura previa!!!

    4

    Por Canta razón levas: Ou sexa que todos os que poden coincidir con este señor "obedéceno". Ao mellor o teu problema é que querías que che obedecesen a ti. Aínda te permites falar do SLG, onde houbo unha caza de bruxas e expulsións, mesmo con despedimentos improcedentes, pero contra xente vinculada ao BNG ou á CIG. E aínda te queixas, sen poñerte colorado, de que os expulsados montasen a Fruga logo! Miserable sectario...


    10

    Gamela

    Lástima de bois... lástima que o búnker (que descoñezo) non cedese ao delicado impulso do escritor e soterrase para sempre aqueles malditos anos coarenta que tanto levamos masticado e que tan pouco froito teñen dado... D.E.P.


    9

    Marujita Díaz

    www.lavozdegalicia.es/hemeroteca/2005/03/06/3523432.shtml

    11 respostas
    1

    Por Cholas: E de Libertad genital ou do Alcazar, non tes ningún enlace?

    2

    Por Manoliño: De El Alcázar póñoche eu este adicado ao marqués de Paracuellos.

    3

    Por chorizos non: Cholas: Teño enlaces do Terra e Tempo, que é parecido, se queres poñoche algún

    4

    Por Di que si bigotón: Hombre, a cabareteira bigotuda que agora disque está en Izquierda Unida! O que no outro artigo dixo que había que falar do artigo, que non se lle fosen por outros derroteros. Toma enlace, home, toma enlace: http://www.youtube.com/watch?v=08cJ...

    5

    Por O Pindo: O Chatarras (hoxe asina como Marujita Díaz), mais en realidade é a Belén Estebán dos foros galegos. Iso si, nos de IU, organización que agora apoia e que non tardará en coñecer a capacidade de difamación deste persoeiro, alí non fala.

    6

    Por O Pindo: Agradecerialle que non usase o meu nick

    7

    Por Galicia Confidencial: Para ter un "nick" exlcusivo no GC, abonda con rexistrarse, servizo que é 100% gratuíto e permite tamén subir novas ao GC aberto.

    9

    Por Manoliño: Falando de coplas, estaba lendo agora que cando se fixo o plebiscito estatutario Santo Pucherazo do 36, cantaban os rapaces de esquerdas polas rúas da Coruña coa letra do tango Tomo y obligo : ...El estatuto no lo queremos / Pueden llevarlo para Petricol / que aquí en La Coruña sólo queremos / chamullar todos idioma español... XD

    10

    Por Triki: Sí Manolo, xa sabemos que ti segues mantendo as mesmas ideas dende o 1936. Outros miramos por evoluir...

    11

    Por Lucense: A Manolinho falta-lhe pouco para se botar ao monte defender a unidade de EZPANYA."Santos Pucherazos" as eleições desde a Restauraçom, nas que tam a gosto se sentiam os seus ancestros (e engendros) ideológicos.


    8

    sUrReAlIsTa

    Non falhes nunca Paco, o día que ti falhes moitos vanse sentir moi sós, porque a xenreira e o odio a ti, semelha que é o centro da sua existencia. Por qué non se afiliaran o partido e trocaran o partido o seu gosto?


    7

    Prisciliano

    Don Francisco, a xulgar polo seu estado de saúde deduzo que non é aconsellable levarlle a contraria, pero despois de semellante procreo literario, conclúo que non hai médico que lle poña remedio , non sei si o seu, é unha de demencia senil, unha meninxite tardía ou a peste da neurona orbital, á marxe da raíz que propicia tal desequilibrio, é evidente que precisa internamento urxente, pois suposto contrario súas incoherencias ademais do contaxio consentido dos camaradas - inmediatos do BNG, puidese tomar carácter extensivo e infectar ao conxunto militante da organización nacionalista; entón por saúde pública, non quedaría mais remedio que promover o illamento colectivo encerrando ao conxunto dos integrantes non búnker catedralicio de Prisciliano. Don Francisco, é evidente que ten a cabeza botada a monte!


    6

    Mª Luz

    O sectarismo-fundamentalismo do teu partido, a UPG, levou a destrozar o BNG. Contento? Xente que xa non se fala, ideas moi contrapostas, falar mal uns dos outros....Contento. Botaduras á rúa de traballadores que non son da túa secta. Dentro de dous ou tres anos xa chorarás. Comunista!!!

    1 resposta
    1

    Por Comunista: Boeno Mª Luz pra percurar a concordia e o fraternalismo xa estás ti, como ben vese no teu comentario.


  • Páxinas
  • 1
  • 2
  • Francisco Rodríguez

    Foi deputado no Parlamento Galego e no Congreso. Actualmente é membro do Consello Nacional do BNG e secretario nacional da UPG.Os artigos están tirados do seu blogue persoal retrincosemanal