A RAG quere abrir novos espazos para o galego no Bierzo

Organiza, xunto coa Comisión Cultural Martín Sarmiento e o Instituto de Estudios Bercianos, unha xornada sobre Antonio Fernández Morales que tamén servirán para reivindicar a existencia e a recuperación da lingua galega nesta comarca.

Por Galicia Confidencial | Compostela | 12/09/2017 | Actualizada ás 09:00

Comparte esta noticia

A Real Academia Galega, o Instituto de Estudios Bercianos (IEB) e a Comisión Cultural Martín Sarmiento organizan o Simposio do Bicentenario / XI Xornadas de Autor IEB. Antonio Fernández Morales: o cantor do Bierzo, que se desenvolverá os vindeiros 15, 16 e 17 de setembro en Ponferrada, Vilafranca do Bierzo e Cacabelos. O encontro servirá para difundir a importancia deste autor, figura do Rexurdimento inxustamente esquecida, mais tamén para estreitar os lazos culturais e lingüísticos entre Galicia e o Bierzo e reivindicar “a existencia e a recuperación da lingua galega en territorios irmáns”.

Por iso, e durante a presentación destas xornadas, o presidente da RAG, Víctor F. Freixanes anunciou a convocatoria dunha xuntanza, na que se traballará da man das entidades implicadas no simposio, e outras que se poidan incorporar, “no seguimento deses novos espazos para o galego no Bierzo”.

Héctor M. Silveiro, académico correspondente e coordinador do simposio; Ana Carballo, membro da xunta directiva do Instituto de Estudios Bercianos e responsable da súa sección de lingua e literatura; Gerardo Álvarez Courel, presidente do Consello Comarcal do Bierzo; José Manuel Pereira Vega, alcalde de Vilafranca do Bierzo; e o secretario xeral de Política Lingüística, Valentín García, institución colaboradora das xornadas, coincidiron neste dobre obxectivo do programa. “Desde o Consello Comarcal do Bierzo apostamos pola implantación e a continuidade da lingua galega na nosa terra. Debe ser algo en que poñamos todos os nosos recursos e as nosas aspiracións. Polo tanto, non podiamos faltar a esta cita. Estas xornadas teñen que ser un baluarte para a defensa da lingua galega na comarca do Bierzo”, expresou Gerardo Álvarez Courel.

“Desde o Concello de Vilafranca do Bierzo tratamos de fomentar a cultura desde todos os aspectos, e un deles é a fala desta zona”, engadiu o rexedor José Manuel Pereira Vega. “Feitos como a celebración do bicentenario de Fernández Morales son unha boa oportunidade para gañar espazo e dignificación para a lingua na sociedade berciana”, engadiu Valentín García, quen apuntou que este ano un novo centro se incorpora ao programa a través do cal un milleiro de alumnas e alumnos estudan galego en Castela e León.

Cartas inéditas escritas en galego xa en 1847

Nado en Astorga o 17 de setembro de 1817 e criado no concello berciano de Cacabelos, onde aprendeu galego sendo neno e finou o 15 de agosto de 1896, Antonio Fernández Morales foi militar ilustrado, progresista e republicano. O escritor é autor de Ensaios poéticos en dialecto berciano, volume integramente en galego, agás un longo poema bilingüe. A obra, un excelente retrato do galego berciano da época, viu a luz en 1861, só uns anos despois d'A Gaita Gallega de Pintos (1953), o primeiro libro en galego do Rexurdimento, pero antes do Álbum de la Caridad (1862) e dos Cantares Gallegos de Rosalía de Castro (1863).

Malia a importancia dos Ensaios, a escasa difusión que sufriu impediu que sexa considerado parte destacada dos alicerces do sistema literario galego. “A filosofía do simposio é precisamente integrar plenamente o discurso poético de Morales a día de hoxe no conxunto de Galicia e da sociedade berciana”, explicou o académico correspondente Héctor M. Silveiro. Entre as novidades que se difundirán no encontro, rescataranse do esquecemento unha serie de cartas autógrafas que sitúan a Fernández Morales escribindo en galego xa no ano 1847 a invitación do filólogo catalán Mariano Cubí, avanzou o organizador das xornadas. Estas cartas ata o momento sen publicar son tamén un dos esteos da exposición Antonio Fernández Morales e o galego no Bierzo, organizada pola Comisión Cultural Martín Sarmiento, que se inaugurará o segundo día do simposio, o sábado 16, ás 13 horas no Claustro de San Nicolás de Vilafranca do Bierzo.

Apertura en Ponferrada cunha mostra e música

As xornadas abriranse o venres 15 de setembro na Casa da Cultura de Ponferrada ás 19 horas coa inauguración doutra exposición sobre o autor. É unha das contribucións do Instituto de Estudios Bercianos para “rescatar este personaxe e a súa obra, que ten non só un gran valor lingüístico, senón tamén etnográfico, porque reflicte os costumes e tradicións da súa época no Bierzo”, salientou Ana Carballo. A mostra será itinerante e o IEB espera poder levala, entre outras localidades, a Astorga.

Deseguido, José Antonio Balboa de Paz ofrecerá a conferencia inaugural, cunha nova aproximación á vida do autor. O profesor, que escribiu hai xa trinta anos unha primeira biografía de Fernández Morales, afondará na infancia, na mocidade e no ambiente familiar que o rodeou deténdose nas ideas liberais de Fernández Morales, “porque ese liberalismo explica á súa vez o seu interese pola lingua galega e a cultura popular, que son os dous elementos máis destacados da súa obra literaria”, sostén o profesor.

A primeira das tres xornadas concluirá cunha actuación musical a cargo de Carmen Penim, autora de varias cancións con poemas de Antonio Fernández Morales, e Maurizio Polsinelli. Ambos os músicos tamén participarán no programa do sábado 16 de setembro, que se desenvolverá no Teatro Gil y Carrasco de Vilafranca do Bierzo, cunha comunicación sobre rítmica e musicalidade nos poemas de Antonio Fernández Morales. Neste mesmo escenario de Vilafranca estrearán a peza serial dodecafónica, baseada no poema "Villafranca i a vendima" do autor berciano, que acaba de rematar Maurizio Polsinelli.

Obra de Antonio Fernández y Morales
Obra de Antonio Fernández y Morales

Unha profesora durante unha clase de galego Clase de galego no bierzo
Unha profesora durante unha clase de galego Clase de galego no bierzo
Comparte esta noticia
¿Gústache esta noticia?
Colabora para que sexan moitas máis activando GCplus
Que é GC plus? Achegas    icona Paypal icona VISA
Comenta
Comentarios 2 comentarios

2 vVV

Glosando a un comandante de infantería que escribió un libro sobre los dialectos gallego y berciano...Toma ya.

1 bravo

espléndida iniciativa! forza para o galego do bierzo!!